صدر الدين شيرازى در سال 979 يا 980 / 1571 يا 1572 در يك خانواده اشرافى شيراز چشم به جهان گشود و بهترين آموزش و تربيت موجود شهر خود را كسب كرد . از همان آغاز كودكى عشقى سرشار به معارف داشت و چون تنها فرزند يك پدر ثروتمند و متنفذ بود تحت سرپرستى بهترين استادان زمانه قرار گرفت و توانست در اوان آغازين عمر خود عربى ، قرآن ، حديث و ساير علوم مذهبى را فرابگيرد . اين كار براى او بسيار ساده و آسان بود چون علاقه شديد و حميت مذهبى از همان دوران طفوليت با هوشى سرشار در او تركيب يافته بود . در آن روزگار ، گرچه شيراز شهرى معتبر بود ، ولى كانون عظيم معارف شهر اصفهان بود و صدر الدين جوان برآن شد تا براى بهره‌گيرى از محضر استادان بنام پايتخت راهى اصفهان شود . در اصفهان با اشتياق زياد علوم نقليه را پيش شيخ بهاء الدين عاملى و علوم عقليه را نزد ميرداماد فراگرفت . مىگويند كه او بدرخواست ميرداماد كتابى نوشت و وقتى ميرداماد كتاب او را مطالعه كرد اعلام داشت كه منبعد كسى نخواهد توانست آثار او را بخواند . بعضى از منابع هم برآنند كه صدر الدين در نزد ميرفندرسكى هم تحصيل كرد چنان كه پيشتر اشاره كرديم ، اين نظر چندان قريب به يقين نيست . ملاصدرا پس از تكميل تحصيلات رسمى ، با كندوكاو در نوع ديگرى از علم ، مقطع جديدى در زندگى خود گشود و آن هم از راه كشف و شهود و اشراقى حاصل شد كه نتيجه تهذيب و تزكيه درونى بود . او زندگى شلوغ پايتخت را واگذاشت و در روستاى كوچكى در جوار قم به‌نام كهك سكنى گزيد و در آنجا مدت هفت سال و يا به قولى يازده سال از عمر خود را به رياضت و عبادت و مكاشفه گذراند . در اينجا هم چيزى برنيامد كه به علم حضورى دست يافت و با علم حصولى كه قبلا كسب كرده بود درآميخت . در اين زمان شاه عباس دوم از او خواست تا به شيراز رود و به تربيت و تدريس شاگردان زبده برآيد . اين پيشنهاد را پذيرفت و به صحنه جامعه برگشت و سى سال پسين عمر خود را در مدرسه خان شيراز كه اللهورديخان حاكم شيراز مخصوص او ساخته بود ، به تدريس پرداخت . مدرسه خان با حضور ملاصدرا كانون بزرگ معارف گشت و دانش‌آموختگان را از دور و نزديك بدانجا سرازير كرد . درواقع ، اين مدرسه به چنان شهرتى دست يافت كه توجه بعضى از سياحان اروپائى ازجمله تامس هربرت را به خود جلب كرد و همو نوشت : « شيراز كالجى دارد كه در آن فلسفه ، نجوم ، فيزيك ، شيمى و رياضيات تدريس مىشود ؛ اين كالج در سرتاسر ايران شهرت دارد « 1 » . » ملاصدرا در اثناى اين ايام بود كه مهمترين آثار خود را تأليف كرد . ملاصدرا را در موقع بازگشت از هفتمين زيارت پياده خود از مكه در سال 1050 /

--> ( 1 ) - هربرت ، مسافرت در ايران ، ص 72 .